Λουκία Ρικάκη: Πάθος για το σινεμά, αγάπη για την κάμερα

ΛΟΥΚΙΑ ΡΙΚΑΚΗ
Πάθος για το σινεμά, αγάπη για την κάμερα

Σκηνοθέτις με ανησυχίες που άγγιζαν όλο το φάσμα των τεχνών, μια από «τις πιο δημιουργικές φωνές του σύγχρονου ελληνικού σινεμά», έχασε τη μάχη με τον καρκίνο στα 50 της χρόνια, αφήνοντας πίσω της πέντε μεγάλους μήκους ταινίες. Πρόωρα, σε ηλικία 50 ετών, έφυγε από τη ζωή το πρωί της Τετάρτης η Λουκία Ρικάκη, έχοντας μονομαχήσει για περισσότερο από έναν χρόνο με τον καρκίνο.


Σκηνοθέτις με ανησυχίες που άγγιζαν όλο το φάσμα των τεχνών και ξεχωριστό ενδιαφέρον για τις ταινίες με θέμα την υγεία -εξ ου και το Διεθνές Φεστιβάλ Υγείας «Ιπποκράτης» που πραγματοποιήθηκε το 2009 και το 2010 στην Κω-, η πάντοτε ανήσυχη Λουκία, με τα πολλά σχέδια και τις πετυχημένες δράσεις και, φυσικά, τη μεγάλη αγάπη για την κάμερα, αντιμετώπισε κατά μέτωπο την αρρώστια της, ενώ το ντοκιμαντέρ «Σχέδιο Σωτηρία» (το τελευταίο σε μια σειρά οπτικοακουστικών βίντεο, γυρισμένο στο ομώνυμο νοσοκομείο όπου νοσηλεύτηκε από καιρού εις καιρόν κατά τους τελευταίους μήνες της ζωής της) έμελλε να γίνει το κύκνειο άσμα της.

Παραγωγός, συγγραφέας αλλά και θερμή υποστηρίκτρια της stand up κωμωδίας, την οποία εγκαθίδρυσε με τις «Νύχτες κωμωδίας» το 1995, ήταν επί μία δεκαετία η διευθύντρια και η»ψυχή» του Φεστιβάλ EcoFilms, το οποίο διοργάνωνε με επιτυχία έως το 2010 στην πόλη της Ρόδου.

Η σκηνοθετική της πορεία ξεκίνησε το 1982, με τον «Περίπατο της Σούζυ», τα ντοκιμαντέρ «Το ταξίδι του Διονύσου» και «Μαρία Φαραντούρη - Leo Brower».  Το ντεμπούτο της στη σκηνοθεσία ταινιών μεγάλου μήκους έγινε με το «Ταξίδι στην Αυστραλία» το 1990, για να ακολουθήσουν το «Κουαρτέτο σε 4 κινήσεις» το 1994, η «Συμφωνία χαρακτήρων» το 1999, οι «Νύχτες κωμωδίας» το 2001 και το «Κράτησέ με» το 2007. Συνέχισε με ντοκιμαντέρ, ταινίες μικρού και μεγάλους μήκους για το σινεμά και την τηλεόραση αλλά και με τη συγγραφή βιβλίων.

Κράτησέ με

Γεννημένη το 1961 στον Πειραιά, η Λουκία Ρικάκη σπούδασε ιστορία της τέχνης, κινηματογράφο, γραφικές τέχνες και φωτογραφία στο Darlington College of Arts στην Αγγλία. Το 1982 επέστρεψε στην Ελλάδα, ίδρυσε την εταιρεία Orama Films για την παραγωγή θεατρικών παραστάσεων και ταινιών, ενώ δικά της «παιδιά» ήταν και η εταιρεία Tricky Trick Films, καθώς οι δύο θεατρικές σκηνές του Θεάτρου 104 - Κέντρο Λόγου και Τέχνης. Δίδαξε, ακόμα, ηθοποιούς στο «Εργαστήρι» του Βασίλη Διαμαντόπουλου και σε σεμινάρια του Οίκου Christies στην Ελλάδα.

Η ίδια είχε και πολύπλευρο εκπαιδευτικό έργο: στο Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο και στο υπουργείο Περιβάλλοντος της Δανίας ως υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Ονειρα σε άλλη γλώσσα

Μέσα στις αρμοδιότητές της ήταν εκπαιδευτικά προγράμματα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Νεότητος, η επιμέλεια εκπαιδευτικών προγραμμάτων στελεχών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Νεότητας του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο συντονισμός του προγράμματος έρευνας για τα Οπτικοακουστικά στην Παιδεία στο Συμβούλιο της Ευρώπης, ενώ ήταν και μέλος της επιτροπής εκπαίδευσης European Youth Forum, καθώς και υπεύθυνη κινηματογράφου σε σεμινάρια εκπαιδευτικών του προγράμματος «Μελίνα 2000».  

Τόσο δραστήρια ήταν που η φιλμογραφία της περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πάνω από 15 ντοκιμαντέρ, με πιο χαρακτηριστικά τα φιλμ «Τα λόγια της σιωπής», «Ο άλλος» και τα «Ονειρα σε άλλη γλώσσα», που φανερώνουν την ευαισθησία της σε καυτά κοινωνικά θέματα όπως την αποδοχή των ξένων από τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία και την εκπαίδευση ως εργαλείο ουσιαστικής διαπροσωπικής επικοινωνίας.

Συμφωνία χαρακτήρων

«Ο πρόωρος χαμός της Λουκίας Ρικάκη βάζει τέλος σε μία σημαντικότατη και πολυσχιδή καλλιτεχνική πορεία αλλά, κυρίως, σε μια ζωή που χαρακτηρίστηκε από πάθος, δημιουργικότητα, ενέργεια, γενναιοδωρία, αγάπη για το καινούργιο και το διαφορετικό. Και, προπαντός, αξιοπρέπεια. Και καρτερία στα δύσκολα», αναφέρει στο συλλυπητήριο μήνυμά του ο υπουργός Πολιτισμού Παύλος Γερουλάνος.


«Η Λουκία Ρικάκη ήταν ένας άνθρωπος που δεν εφησύχαζε ποτέ. Πολυπράγμων, αεικίνητη, ήταν απ' τις πλέον ανήσυχες και δημιουργικές φωνές του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου. Υπηρέτησε το σινεμά με αγάπη, τόσο ως σκηνοθέτις όσο και ως δημιουργός φεστιβάλ, χαράζοντας μια πορεία δραστήρια που διακόπηκε βίαια.

Θα τη θυμόμαστε πάντα με την ενέργεια και το χαμόγελο που την έκαναν ξεχωριστή», σημειώνει στο δικό του μήνυμα το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Η νεκρώσιμος ακολουθία της Λουκίας Ρικάκη θα γίνει αύριο στις 12.00 μ.μ. στον Ιερό Ναό Αγίου Χαραλάμπους στα Ιλίσια. Προσωπική της επιθυμία ήταν να μη σταλούν λουλούδια, αλλά να γίνουν δωρεές στον «Σύλλογο Φίλων Περιθαλπομένων Νοσοκομείου "Η Σωτηρία"».

Θέατρο και stand up comedy

Η παρουσία της Λουκίας Ρικάκη στο θέατρο μπορεί να μην υπήρξε πληθωρική, υπήρξε ωστόσο καθοριστική. Οχι μόνο γιατί το 1996 ίδρυσε τις δύο θεατρικές σκηνές του Θεάτρου «104 - Κέντρο Λόγου και Τέχνης», οι οποίες συνεχίζουν να λειτουργούν με επιτυχία, αλλά και γιατί υπήρξε εκείνη που έφερε τη stand up comedy στο προσκήνιο. Από το 1995 έως το 2003 στο Θέατρο «104» και στο «Comedy Club» οι «Νύχτες κωμωδίας» με την υπογραφή της έκαναν το stand up comedy μαστ και έφεραν βραδιές γεμάτες χιούμορ και γέλιο.

Η πρώτη θεατρική παράσταση που σκηνοθέτησε (και διασκεύασε) η Λουκία Ρικάκη ήταν τα «Οργια» του Πιερ-Πάολο Παζολίνι στο Θέατρο «Ελυζέ», το 1995. Η προσέγγιση του κειμένου και η ματιά της είχαν θεατρική κατεύθυνση δίχως να ξεφεύγει από τις κινηματογραφικές καταβολές της.

Ακολούθησαν τα «ΣουρεαλΕρως», κείμενο δικό της και σκηνοθεσία επίσης («Φούρνος», 1996), το «Μουσική για δύο» της Μ. Ντυράς, μετάφραση και σκηνοθεσία («104», 1997), «Το άνθισμα της θάλασσας», πρωτότυπο δικό της έργο, το οποίο και σκηνοθέτησε στο «104», το 1998. Την ίδια χρονιά έγραψε και σκηνοθέτησε και το «Οδυσσέως διάλογοι» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Αυτή υπήρξε και η τελευταία αμιγώς θεατρική δουλειά της, αφού στη συνέχεια ασχολήθηκε με τη stand up comedy.

Διάκριση

Το ντοκιμαντέρ «Σχέδιο Σωτηρία», που ασχολείται με ένα απο τα πιο ενδιαφέροντα προγράμματα εφαρμογής των εικαστικών τεχνών σε δημόσιους χώρους, προβλήθηκε στο φετινό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας αποσπώντας ειδική τιμητική διάκριση

Της Άντας Δαλιάκα
adaliaka@pegasus.gr

Πηγή: www.ethnos.gr