Μια διαφορετική … τελετή

                                                                     Μια διαφορετική … τελετή

Κάποτε με ρώτησαν κάποιοι φίλοι Έλληνες της Αμερικής, αν «Ήταν ωραία η κηδεία», κάποιας κοινής και αγαπητής φίλης μας, η οποία είχε πεθάνει ξαφνικά. Αντέδρασα, διαμαρτυρόμενη για την «ασέβεια»! «Μα είναι δυνατόν μια κηδεία να μπορεί να χαρακτηριστεί ωραία» αντέτεινα. Μέχρι τότε, «ωραία» μπορούσα να χαρακτηρίσω μια οποιαδήποτε κοινωνική εκδήλωση, εκτός ασφαλώς από τις θλιβερές περιπτώσεις , όπως οι κηδείες. 

Αυτό το «ταμπού» μου, κατέρρευσε στην κηδεία της Λουκίας Ρικάκη. Είπα: «Ήταν μια ωραία κηδεία»! Έχοντας πλήρη συναίσθηση του περιεχομένου των λόγων μου.

Ήταν «ωραία» επειδή ήταν σεμνή και ανεπιτήδευτη, όπως η ίδια θα ήθελε. Ένας βουβός πόνος πλανιόταν στην ατμόσφαιρα, πηχτός τόσο, που νόμιζες ότι τον αγγίζεις. Φίλοι και συνεργάτες της, ήταν όλοι εκεί. Άνθρωποι του πνεύματος και της τέχνης την αποχαιρέτησαν με αληθινή συγκίνηση. Ήταν παρόντες, όχι επειδή «έπρεπε» , αλλά επειδή το θέλανε ειλικρινά. Είναι , εκείνη η ανάγκη μιας τελευταίας «επαφής» με τον φίλο, που χάθηκε, και δεν θα δεις ποτέ πια ξανά.
Μέσα στην εκκλησία έκανε κρύο, μια ψύχρα που σε διαπερνούσε και δημιουργούσε ένα περιβάλλον, που θαρρείς ότι συνηγορούσε στο γεγονός του θανάτου.

Πρώτη μου, ίσως, φορά παρακολούθησα σχεδόν λέξη προς λέξη την νεκρώσιμη ακολουθία και αυτό οφείλεται στο γεγονός, ότι στο αριστερό κλίτος του ναού, ένας γνώστης της νοηματικής γλώσσας, ανεβασμένος σε βάθρο ερμήνευε την λειτουργία, σε εκείνους που είχαν προβλήματα ακοής. Και υπήρχαν πολλοί, φίλοι της Λουκίας, που είχαν δουλέψει μαζί της στο έργο «Τα λόγια της σιωπής». Θέλησε να ευαισθητοποίηση τους μη μυημένους για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτοί οι συνάνθρωποί μας.

Ένα κινηματογραφικό έργο, που έγινε με αγάπη, ευαισθησία και αξιοπρέπεια.
Με συνεπήρε η μετάφραση στη νοηματική γλώσσα. Προσπαθούσα να ταυτοποιήσω την λέξη που άκουγα με την αντίστοιχη της «γλώσσας της σιωπής» και ήταν υπέροχα! Όταν οι ιερείς έψαλαν «ωσαννά», στη νοηματική γινόταν μπαγκέτα μαέστρου, που διεύθυνε μια ορχήστρα. Για τον «Χριστό», σχημάτιζε ένα στεφάνι στο κεφάλι. Για την «Ανάσταση», έπιανε εναλλάξ τα σημεία «των ήλων» στις παλάμες του Χριστού. Για τη «ζωή ή την γέννηση», έκανε μια κίνηση, που έδειχνε «το εκ της κοιλίας προερχόμενο». Για το «Αμήν», ένωνε τις παλάμες και ακουμπούσε το σαγόνι του ψιθυρίζοντας «Αμήν».

Είχα παρακολουθήσει πολλές φορές την χρήση της νοηματικής γλώσσας, στις ειδήσεις, σε κομματικές εκδηλώσεις ακόμη και θεατρική παράσταση, από την Νέλη Καρά, αλλά Θεία Λειτουργία ποτέ! Στην αρχή εντυπωσιάστηκα, μετά κατάλαβα ότι ήταν κάτι παραπάνω από αυτό, ήταν το γεγονός ότι δέχθηκα αυτή την ακολουθία με όλες μου τις αισθήσεις. Αυτό που εισέπραξα ήταν πρωτόγνωρο, μοναδικό και συγκλονιστικό! «Τα λόγια της σιωπής» με οδήγησαν σε άλλα μονοπάτια συνειδητοποίησης.

Όταν τέλειωσε η νεκρώσιμη ακολουθία, δεν εκφωνήθηκαν επικήδειοι, μόνο ο αδελφός της διάβασε με σπασμένη φωνή μια επιστολή της, προσπαθώντας να συγκρατήσει τους λυγμούς του. Ακούσαμε λοιπόν :

«Δίκην πνευματικής κληρονομιάς στους νέους δημιουργούς
Το πιο δυνατό αποτέλεσμα μιας δημιουργικής διαδρομής είναι το πνευματικό ίχνος που γεμίζει τη ψυχή και τη ζωή του δημιουργού που τον ακολουθεί και μετά.
Το πολιτισμικό και εκπαιδευτικό τοπίο του σήμερα, περιλαμβάνει έντονα τα στοιχεία του εφήμερου πλουτισμού της δόξας, της ματαιοδοξίας και αναγνώρισης.
Για να διατηρήσετε την ισορροπία σας και τη δική σας πνευματική αλήθεια, σε όλα αυτά να κωφεύετε.
Έχουμε όλοι τη δύναμη να κάνουμε επιλογές, να διαλέξουμε μια πορεία που να πλουτίζει εσωτερικά εμάς και τους άλλους, μακριά από τις κοινωνικές σειρήνες που μας τραβούν σε ρηχά πνευματικά νερά.
Διαβάστε τους ποιητές, τους φιλόσοφους και τους πατέρες της εκκλησίας. Η γνώση τους βρίσκεται αποκρυσταλλωμένη σε τόμους βιβλίων για να τη γνωρίσετε και να την απολαύσετε.
Όταν κάποιος κοιτάει πίσω τη ζωή του, οι ματαιόδοξες κατακτήσεις- ακόμη και οι πολύ μεγάλες- είναι ελάχιστες σε σχέση με τις πραγματικές πνευματικές διαδρομές που ξεχειλίζουν από την ψυχή μας. Επικεντρώστε σε αυτές!
Δεκέμβριος 2011, σε μια κρίσιμη στιγμή αποκρυστάλλωσης, γνώσης και απολογισμού. Λουκία Ρικάκη (δια χειρός του αδελφού μου Θανάση Ρικάκη)».

Δίπλα ο Νίκος, ο σύντροφός της, προσπαθούσε να αντέξει τον πόνο του χαμού. Είπε συγκινημένος λίγα λόγια , όπως και εκείνη θα ήθελε, για να την αποχαιρετήσει. Κάποιοι στίχοι του Μανόλη Αναγνωστάκη, που η ίδια είχε διαλέξει, ήταν τα τελευταία λόγια που ακούστηκαν.

Η μητέρα της, κατέθεσε πέντε κόκκινα τριαντάφυλλα, μέσα στο φέρετρό της. Της το είχε ζητήσει για να την συντροφεύουν.

Θα σε θυμόμαστε Λουκία, σαν άνθρωπο, σαν φίλο, σαν δημιουργό.

Η Λουκία Ρικάκη γεννήθηκε το 1961 στον Πειραιά. Σπούδασε Ιστορία της Τέχνης, Κινηματογράφο, Γραφικές Τέχνες και Φωτογραφία στο Κολλέγιο Τεχνών Ντάρντινγκτον, στην Αγγλία. Εργάστηκε στο Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο και στο υπουργείο Περιβάλλοντος της Δανίας ως υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
Το 1982 επέστρεψε στην Ελλάδα και ίδρυσε την εταιρεία Orama Films, για την παραγωγή θεατρικών παραστάσεων και ποιοτικών ταινιών για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση και το 2000 ίδρυσε την εταιρεία Tricky Trick Films. Το 1996 ίδρυσε τις δύο θεατρικές σκηνές του Θεάτρου «104 – Κέντρο Λόγου και Τέχνης».

H σκηνοθετική της πορεία ξεκίνησε το 1982 , με τον «Περίπατο της Σούζυ», τα ντοκιμαντέρ «Το ταξίδι του Διονύσου», «Μαρία Φαραντούρη -Leo Brower», πέρασε στη μυθοπλασία μεγάλου μήκους το 1990 με το «Ταξίδι στην Αυστραλία», το 1994 με το «Κουαρτέτο σε 4 κινήσεις», το 1999 με τη «Συμφωνία Χαρακτήρων» και συνέχισε με πολλές ακόμα ταινίες αλλά και ως συγγραφέας βιβλίων.

Η Λουκία Ρικάκη δίδαξε ηθοποιούς στο «Εργαστήρι» του Βασίλη Διαμαντόπουλου και στα σεμινάρια του οίκου Christies στην Ελλάδα.

Ήταν υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων της IYF International Youth Federation. Διατέλεσε tutor στα εκπαιδευτικά προγράμματα στελεχών στο European Youth Center του Συμβουλίου της Ευρώπης και υπήρξε συντονίστια του προγράμματος έρευνας για τα οπτικοακουστικά στην παιδεία Συμβούλιο της Ευρώπης 1990. Ήταν μέλος της επιτροπής εκπαίδευσης European Youth Forum και διατέλεσε υπεύθυνη κινηματογράφου σε σεμινάρια εκπαιδευτικών του προγράμματος MEΛINA 2000.

Κατερίνα Μουστάκη

Πηγή: http://www.sepik.net