«Έρωτες σουρεαλιστικοί»



Έρωτες σουρεαλιστικοί
 
Από τις 4 Οκτωβρίου οι σουρεαλιστές έχουν καταλάβει το Φούρνο της οδού Μαυρομιχάλη. Η Λουκία Ρικάλη ελέγχει το χρόνο και «συντονίζει» τους βαθμούς της θερμοκρασίας, ενώ 11 νέα παιδιά μαγειρεύουν με σουρεαλιστική συνταγή, οδηγίες προς τους ερωτευμένους. 
 
O Μπρετόν, ο Ελιάρ, ο Αραγκόν... και τ' άλλα παιδιά ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου Φούρνος για να παίξουν σε κείμενα που έχουν γράψει οι ίδιοι πριν από 70 χρόνια. Η Λουκία Ρικάκη μετέτρεψε την ιδέα της να ανεβάσει μια παράσταση βασισμένη σε κείμενα σουρεαλιστών […]. Το έργο Σουρεαλέρως είναι το αποτέλεσμα της πολύμηνης προετοιμασίας που έκανε η ίδια με τους συνεργάτες της για να μπορέσει να στήσει αυτή την παραστάση. Η σκηνοθετική της εμπειρία για τις προετοιμασίες «δάνεισε» στο έργο το σουρεαλιστικό του θέμα: Το 1996, μια παρέα 11 νέων δημιουργών σε κάποιο «Οφ Μπρόντγουεϊ» θέατρο της πόλης αποφασίζει να γνωρίσει το έργο των σουρεαλιστών, ανεβάζοντας μια παράσταση βασισμένη στα κείμενα των πρωτοπόρων του σουρεαλισμού που αφορούν τον έρωτα και τις διαπροσωπικές σχέσεις.
 
Η θεατρική ομάδα παίζει τα παιχνίδια των σουρεαλιστών μέσα από το λόγο […] και τη συλλογική δημιουργία. Οραματίζεται και μελετά τα κείμενα, τους πίνακες τους για τον έρωτα, καθώς και τις έρευνες τους για τη σεξουαλικότητα. αυτές που είχαν προκαλέσει τόσο θόρυβο στη συντηρητική κοινωνία του 1920. Το έργο, λένε οι «σουρεαλιστές» ηθοποιοί, δίνει μέσα του τον έρωτα σε όλες του τις μορφές: Έρωτας με πάθος, με μίσος, απελπισία, με απόρριψη, με μοναξιά, αλλά και έρωτας ομοφυλοφιλικός έως και ανύπαρκτος...
 
Ο Χριστόφορος Πανούτσος-Αντρέ Μπρετόν «σκηνοθετεί» στην παράσταση της Λουκίας Ρικάκη μια ομότιτλη «παράσταση» σουρεαλιστικών προδιαγραφών, με πρωταγωνιστές την αφρόκρεμα της διανόησης. Οι ηθοποιοί, των οποίων η ηλικία κυμαίνεται από 20 μέχρι 27 χρόνων, παίζουν στις πρόβες της «παράστασης» με τα ονόματα των ηρώων φιλοσόφων, και με τα δικά τους στα διαλείμματα. Η Μαρία Λεκάκη-Φρίντα Καλό, η Ειρήνη Ελευθερίου-Λεωνόρα Κάριγκτον, η Νίκη Σερέτη- Σιμόν Μπρετόν, η Στέλλα Κωνσταντάτου-Βαλεντίν Ουγκό, η Ολγα Μιχολοπούλου-Αϊλίν Αγκάρ, ο Γιάννης Λάζαρης- Σαλβαδόρ Νταλί, ο Χρόνης Τσακιράκης- Μαρσέλ Ντισάν, ο Βασίλης Νικολαΐδης-Ρενέ Κρεβέλ, ο Αλέξανδρος Κομπόγιωργας-Πολ Ελυάρ και ο Πάνος Σακελλαρόπουλος-Λουί Αραγκόν, ενώ η Πένυ Μηλιά και ο Θανάσης Ακκοκαλίδης συμμετέχουν σε χαρακτηριστικά δρώμενα που εξελίσσονται στο φουαγέ και στην πλατεία του θεάτρου, λίγο πριν αρχίσει η παράσταση.
 
Η Λουκία Ρικάκη έπεσε τυχαία πάνω στο αρχείο «Έρευνες για τη σεξουαλικότητα», που αποτελεί την καταγραφή του υλικού 20 συνεδριάσεων των σουρεαλιστών τις οποίες είχαν πραγματοποιήσει από το 1920 ώς το 1924. «Στην εισαγωγή του βιβλίου, ο επιμελητής του αρχείου Χοσιέ Πιερ υπαινίσσεται ότι αυτά τα κείμενα θα μπορούσαν να συνθέσουν ένα θεατρικό έργο, με σκηνοθέτη τον ίδιο τον Μπρετόν. Αυτή η φράση μου γέννησε την ιδέα για μια παράσταση βασισμένη στο έργο τους».
 
Μια παράξενη οντισιόν
Η σκηνοθέτης βούτηξε στη σχετική βιβλιογραφία, ταξίδεψε πολλές φορές στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες, μάζεψε  αρκετό υλικό. Μαζί με τους συνεργάτες της, την Πωλίνα Καραναοτάση, το Γιώργο ί Μίχαλο και τον Αλέξανδρο Ντερπούλη άρχισαν να ταξινομούν το υλικό. Σιγά σιγά άρχισε να πλέκεται ο σεναριακός καμβάς, να οργανώνεται η δράση του έργου κι εμείς όλοι να μπαίνουμε στη διαδικασία όλο και βαθύτερα, περίεργοι να δούμε πώς θα λειτουργήσει όλο αυτό, και τι μπορεί να γεννήσει»...

Πέρσι το Νοέμβριο, η Λουκία Ρικάκη ξεκίνησε μια μαραθώνια οντισιόν. Μάζεψε πάνω από 600 νέους ηθοποιούς, από τους οποίους δεν ζήτησε να απαγγείλουν ούτε να παίξουν σκηνές κάποιου έργου. Έπρεπε να συμμετάσχουν οε περίεργα παιχνίδια και να απαντήσουν σε... σουρεαλιστικές ερωτήσεις: Συνεχίζεται κάποιο σας όνειρο και την επομένη; θα δεχόσασταν να συμμετάσχετε στην απόδραση ενός κρατουμένου; θα αλλάζατε φύλλο; Πού θα εμφανιζόταν ένα φάντασμα ή ένας κύκνος; Τι υπάρχει στην πλατεία; Πώς θα είναι το άγαλμα της συζύγου του άντρα που έφτασε πρώτος στην πλατεία; Ένα παιχνίδι ήταν να ρίχνουν ζόρια και, με τη χρονολογία που σχημάτιζαν οι αριθμοί, να: προσπαθούν να περιγράφουν εκείνη την εποχή. «Ολ' αυτά δεν είναι παρά η ιστορία της αυτόματης γραφής των σουρεαλιστών», λέει η Λουκία Ρικάκη. Με αυτό τον τρόπο έγραφαν βιβλία και έκαναν έργα τέχνης. Προσπαθήσαμε κατά κάποιον τρόπο να αναπαραστήσουμε τις συναντήσεις τους.

Εξηγήσαμε στα παιδιά ότι οι απαντήσεις δεν έμπαιναν στη λογική του σωστού ή λάθους, θέλαμε να είναι ανοιχτοί, ν' αφήνουν τη φαντασία και την ευρηματικότητα τους ελεύθερη ώστε να αναπτυχθεί μια συλλογική σκέψη. Από ορισμένους οι οποίοι κατάφερναν να απελευθερωθούν από το άγχος που δημιουργεί η οντισιόν, αλλά και από την κλασική εγκεφαλική συμπεριφορά, προέκυπταν ενδιαφέρουσες έως ευφυείς απαντήσεις και απίθανες ιστορίες. Όλη αυτή η διαδικασία ήταν και για μας μια άσκηση και ένας πειραματισμός.

Της Έφης Μαρίνου
Περιοδικό Ε της Ελευθεροτυπίας