«Η Ρόδος χωρίς ECOFILMS»
Η ΡΌΔΟΣ ΧΩΡΊΣ ECOFILMS
30. 06.2011
   Της Ελένης Σκούρτου 

Η Ρόδος μπήκε στον αστερισμό του Μνημονίου και διώχνει τα ακριβά παιδιά της. Φέτος έδιωξε το Ecofilms, ενώ έχουν προηγηθεί το ΔΗΠΕΘΕ (Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο) και το Ecokids (το φεστιβάλ κινηματογράφου για παιδιά που προπορευόταν τα τελευταία χρόνια του Ecofilms).

Πιο συγκεκριμένα αναφέρομαι στο φεστιβάλ Ecofilms που για πρώτη φορά δεν πραγματοποιήθηκε φέτος. Η εμπνεύστρια και διευθύντρια του, Λουκία Ρικάκη (μαζί με το συνεργάτη της Νίκο Νικολαΐδη) αναφέρει στο δελτίο τύπου τους λόγους γιαυτό, που δεν είναι άλλοι από τους αναμενόμενους: οικονομικές εκκρεμότητες του Δήμου απέναντι στο φεστιβάλ (βλ. ΡΟΔΙΑΚΗ 24 Ιουνίου 2011).

Τελείωσε ο Ιούνιος και πολλοί κάτοικοι της πόλης μελαγχολούμε, βλέποντας το μοναδικό θερινό σινεμά ΡΟΔΟΝ γδαρμένο εν όψει κάποιων ανακαινίσεων που μάλλον σκάλωσαν, άδειο από θέαμα και θεατές.

Πέρσι (και πρόπερσι και μέχρι δώδεκα χρόνια πίσω!) το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουνίου στο θερινό ΡΟΔΟΝ και στο Δημοτικό Θέατρο αποκτούσαμε πρόσβαση σε κινηματογραφικά έργα και εικόνες που συνήθως δεν δείχνει το εμπορικό σινεμά, ανακτούσαμε ένα κομμάτι της πόλης ανάμεσα στο ΡΟΔΟΝ και στο παρκάκι που πεζοδρομημένο γινότανε αυλή για όλους μας και είχαμε άμεση επαφή με τους δημιουργούς των ταινιών.

Δεν ήταν μόνο αυτά. Είναι μία αλυσίδα πραγμάτων και δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκαν ή δυνάμωσαν γύρω από το Ecofilms και κυριολεκτικά άνθισαν εξ’αιτίας αυτού.
Αναφέρω από μνήμης και χωρίς ιεράρχηση μερικά γενικότερα και ειδικότερα στοιχεία, που, κατά τη γνώμη μου, δείχνουν την παιδαγωγική, ψυχαγωγική, πολιτιστική, οικονομική σημασία του Ecofilms για τη Ρόδο, τους Ροδίτες, τους μαθητές, τους φοιτητές και τους επισκέπτες τη Ρόδου:
η αυξανόμενη συμμετοχή του κοινού της Ρόδου, που από έναν κύκλο κινηματογραφόφιλων επεκτάθηκε σταδιακά σε δημότες διαφορετικών ηλικιών, διαφορετικής κοινωνικής προέλευσης και γέμιζε καθημερινά τις προβολές στο ΡΟΔΟΝ. Όσοι είχαν κάποια στιγμή αναφερθεί απαξιωτικά στο Ecofilms ως ελιτίστικη εκδήλωση, είδαν την πλατεία να γεμίζει προοδευτικά από επίμονους θεατές, που όρθιοι ή καθισμένοι στο πάτωμα ή στα σκαλιά παρακολουθούσαν ταινίες και συζητήσεις και συμμετείχαν σε αυτές, συναποφάσιζαν στην απονομή βραβείων.
• η συστηματική παρουσίαση αρχειακού υλικού που προερχόταν από υπηρεσίες. Θυμίζω τις ειδήσεις σχετικά τη Ρόδο από τις ιταλικές υπηρεσίες που παρουσιάστηκαν σε ένα κατάμεστο Εθνικό Θέατρο, επειδή το Ρόδον και το Δημοτικό Θέατρο αποδείχτηκαν μικρής χωρητικότητας.
• η συστηματική παρουσίαση του έργου συγκεκριμένων Ροδίων που επηρέασαν με τη δραστηριότητα τους την πολιτιστική ζωή του τόπου. Θυμίζω την παρουσίαση του αρχείου και του έργου του φωτογράφου Α. Πάχου και το ντοκιμαντέρ με τον ίδιο και το ντοκιμαντέρ για τη δραστηριοποίηση του Γιώτη Παπαθανάση στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ρόδου.
• ντοκιμαντέρ για ανθρώπους και για διάφορες πλευρές της ζωής στη Ρόδο. Θυμίζω το ντοκιμαντέρ για τους ανθρώπους που επέλεξαν τη Ρόδο για μόνιμη κατοικία τους και πολλοί από αυτούς δημιούργησαν εδώ πολιτισμικά μεικτές οικογένειες. Θυμίζω και το ντοκιμαντέρ για τα πάλε ποτέ “καμάκια” της Ρόδου
• η συνεργασία του Ecofilms με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, όπου η Λουκία Ρικάκη είχε κληθεί και είχε δώσει πολλές διαλέξεις στο πλαίσιο μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών και είχε οργανώσει επίσης παρουσιάσεις έργων από τους ίδιους τους δημιουργούς τους
• η συνεργασία του Ecofilms με την κινηματογραφική λέσχη Θέασις
• η ανάθεση σε ξένους δημιουργούς να γυρίσουν μικρές ταινίες για τη Ρόδο στη διάρκεια της εδώ παραμονής τους
• η ανάδειξη νέων κινηματογραφιστών που ξεκίνησαν από το Ecofilms και τώρα είναι αναγνωρίσιμοι και πολυβραβευμένοι, όπως ο ʼΑγγελος Σπάρταλης.
• η έλευση στη Ρόδο δημοσιογράφων, ανθρώπων του κινηματογράφου από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ειδικά για το Ecofilms.
• η συμμετοχή Ροδίων, μελών της κινηματογραφικής λέσχης Θέασις, μαζί με γνωστούς κριτικούς κινηματογράφου από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στις επιτροπές βραβείων και η καθιέρωση βραβείου κοινού. Η Θέασις στήριξε το Ecofilms και στηρίχτηκε από αυτό. Εδραιώθηκε περισσότερο στη συνείδηση των Ροδιτών ως βασικός μοχλός του κινηματογραφικού τοπίου στη Ρόδο.
• η συνεχής και εκτεταμένη δημοσιογραφική κάλυψη του φεστιβάλ (και μαζί μ’ αυτό της Ρόδου) σε τοπικές και σε εφημερίδες εθνικής εμβέλειας, αλλά και σε κάποιες εφημερίδες του εξωτερικού (βλ. αγγλική εφημ. Guardian).
• Στο ενδιάμεσο διάστημα άρχισαν να οργανώνονται μικρά φεστιβάλ είτε με θεματικό άξονα (π.χ. οι ταινίες για τη ψυχική υγεία και οι εκδηλώσεις Cine Science του Πανεπιστημίου Αιγαίου) είτε με άξονα τη γλώσσα και τον τόπο παραγωγής των ταινιών (βλ. π.χ. ημέρες γαλλικών ταινιών, γερμανικών ταινιών, ιταλικών ταινιών, ισπανόφωνων ταινιών)
Θέλω να αναφερθώ και λίγο στο Ecokids (την επιλογή ταινιών του Ecofilms για να τα παρακολουθήσουν οι μαθητές των σχολείων της Ρόδου πριν από τους γονείς τους). Πώς γινόταν αυτό; Η Λουκία Ρικάκη με τους συνεργάτες της διαμόρφωναν εναλλακτικές προτάσεις για συνδυασμό ταινιών τις οποίες επέλεγαν οι εκπαιδευτικοί για την τάξη τους.

Της επιλογής είχαν προηγηθεί επισκέψεις της Λουκίας Ρικάκη στα σχολεία και συζητήσεις με εκπαιδευτικούς και μαθητές. Στις προβολές στο Δημοτικό Θέατρο, πριν και μετά, εθελοντές φοιτητές του Πανεπιστημίου Αιγαίου συζητούσαν με τα παιδιά για τις ταινίες. Τα παιδιά φεύγοντας έγραφαν σύντομες απόψεις σε πολύχρωμα αυτοκόλλητα χαρτάκια που γέμιζαν τους τοίχους του Δημοτικού Θεάτρου. Μετά την προβολή οι φοιτητές μοίραζαν ερωτηματολόγια στους εκπαιδευτικούς για να διαπιστώσουν το εύρος της παιδαγωγικής επίδρασης των ταινιών στα παιδιά και στους δασκάλους τους.

Και μια και μιλάμε για παιδιά, να αναφέρουμε κάτι και για μαθητές της Ρόδου (του Δημοτικού Σχολείου Κοσκινού) που μαζί με το δάσκαλό τους έφτιαξαν ένα μικρό φιλμ για τις διαφημίσεις (οι διαφημίσεις από την ανάποδη, αν θυμάμαι καλά τον τίτλο) που παρουσιάστηκε στο Ecokids.
Όπως ανέφερα ήδη στην αρχή, το Ecokids θυσιάστηκε πριν από το Ecofilms.
Γνωρίζουμε ότι όλα κοστίζουν και ότι τώρα πρέπει να γίνονται οι σωστές επιλογές όταν είναι να ξοδευτούν χρήματα. Ο ενιαίος Δήμος Ρόδου συμπιέζεται από οικονομικά και διοικητικά βάρη, άρα πράγματα θα κοπούν. Ναι, αλλά ποια και γιατί και ποιο το όφελος μακροχρόνια; Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσω άλλο: το Ecofilms πρέπει να παραμείνει. Ακριβώς επειδή είναι κρίση και η κρίση μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως άλλοθι, ας μην επιτρέψουμε να γίνει η Ρόδος επαρχία και εμείς επαρχιώτες.

Αν στην Αθήνα “κοπεί” ένα φεστιβάλ, οι επιπτώσεις δεν θα είναι οι ίδιες όπως εδώ, γιατί εκεί μαζεύονται όλα όσα πληροφορούμαστε από τις εφημερίδες. Εμείς δεν είμαστε Αθήνα, δεν έχουμε το περιθώριο να κόβουμε θεσμούς (και μάλιστα τρεις στη σειρά). Μπορούμε όμως να διατηρήσουμε όσα είναι ανταποδοτικά σε πολλαπλά επίπεδα. Ας μάθουμε από το παράδειγμα της Καλαμάτας, όπου μία γυναίκα δημιούργησε το φεστιβάλ μοντέρνου χορού πριν από 15 χρόνια και συνέβαλε με τη γνώση της, την επιμονή, αλλά και τη συνδρομή του εκεί Δήμου να καταστήσει την Καλαμάτα πρωτεύουσα του μοντέρνου χορού, γνωστή πέρα από τα ελληνικά σύνορα.

Εμείς έχουμε ή είχαμε κάποια πράγματα, ανάμεσά τους τα φεστιβάλ Ecokids & Ecofilms. Είναι ακριβά, δηλαδή πολύτιμα πράγματα, που προσφέρονται δωρεάν στους Ροδίτες όλων των ηλικιών και όλων των βαλαντίων και στους επισκέπτες της Ρόδου. Να τα κρατήσουμε.

*Η Ελένη Σκούρτου είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου