Άνθρωποι-παλιοσίδερα στα χρόνια του 3-D

 Άνθρωποι-παλιοσίδερα στα χρόνια του 3D

Τι γυρεύουν τα ντοκιμαντέρ σε καιρούς τριών διαστάσεων; Ακούγεται και γράφεται πως το σινεμά πεθαίνει εξαιτίας τπς (νέας) τεχνολογίας, μα π αυτοκρατορία των εικόνων ποτέ δεν ήταν τόσο ισχυρή. Για την ακρίβεια, εξαφανίζονται με τρόηο πανομοιότυπο, σαν από τη μια στιγμή στην άλλη να τις ρουφούν αόρατες και μαύρες τρύπες όλων των ηπείρων και των ωκεανών, ακόμα και πανάρχαιες γλώσσες, την ώρα που την γλώσσα των εικόνων γνωρίζουν και μιλούν όλο και περισσότερο τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων. 

Ο πρόσφατος νόμος Γερουλάνου για τον ελληνικό κινηματογράφο αδιαφορεί σκανδαλωδώς γι' αυτό το μεγάλο σχολείο που συναποτελούν οι ταινίες μικρού μήκους και τεκμηρίωσης, όμως όλο και πιο συχνά, μ'αυξημένο ενδιαφέρον, όλο και πιο πολλοί θεατές παρακολουθούν ντοκιμαντέρ στην μικρή και στην μεγάλη οθόνη, σε-μιαν απόπειρα να συμπληρώσουν είτε την πληροφόρηση τόυς είτε την ερμηνεία της πραγματικότητας. 

Κι επειδή η πραγματική ζωή ξεπερνάει και την πλέον τολμηρή φαντασία, το ντοκιμαντέρ είναι το πιο άμεσο, το πιο οξυδερκές, το πιο αυθεντικό και το mo μοντέρνο κομμάτι του σύγχρονου κινηματογράφου.'Ετσι, είναι αυτονόητη η σημασία που αποκτά η φετινή συμπλήρωση πέντε κιόλας χρόνων από το δειλό ξεκίνημα του φεστιβάλ ελληνικού ντοκιμαντέρ στην Χαλκίδα, με κυρίαρχη επιδίωξη την προβολή και υποστήριξη της εγχώριας κι ανεξάρτητης παραγωγής. Ώσπου δηλαδή ν' αποφασίσουν στην Αθήνα αν η χώρα θα γίνει Ινδία ή Δανία της Μεσογείου, σ' απόσταση εξήντα μόλις χιλιομέτρων, μια μικρή πόλη και μια μικρή διοργάνωση προλαβαίνουν να μεταβληθούν σ' ένα επιπλέον (κινηματογραφικό) γαλατικό χωριό, με τους ποικιλώνυμους Αστερίξ ν' αντιστέκονται στην αυτοκρατορία του 3-D.

Εντάξει, οι παιδικές ασθένειες πρέπει το ταχύτερο να ξεπεραστούν, στους τοπικούς άρχοντες αρέσει ν' αξιολογούν οι ίδιοι τις επιτεύξεις του νεαρού θεσμού και την δική τους συμβολή, οι αποφάσεις της κριτικής επιτροπής προκάλεσαν ερωτήματα και δυσάρεστες εντυπώσεις στην πλειοψηφία των παρευρισκομένων, μα το φινάλε την περασμένη Κυριακή, συνολικά τουλάχιστον, αισιοδοξία μάλλον επιτρέπει για μιαν καλύτερη συνέχεια.

Όχι μόνον επειδή τα οργανωτικά προβλήματα δεν είναι δύσκολο ν' αντιμετωπιστούν, ούτε επειδή τα συγχωρείς ευκολότερα, αρκεί να πληθαίνουν, παρά να μειώνονται παρόμοιες εκδηλώσεις σ' όλη την περιφέρεια. Αλλ' επειδή, κυρίως, οι ανεξάρτητοι δημιουργοί διαδηλώνουν με τα έργα, το πείσμα και την παρουσία τους το βροντερό «παρών» τους σε κρίσιμη στιγμή για την επιβίωση του εγχώριου σινεμά.

Τρανό παράδειγμα μιας τέτοιας, άρρητης κι ελπιδοφόρας ταυτόχρονα, υπόσχεσης αποτελεί η «Πρώτη'Υλη» του Χρήστου Καρακέπελη. Στη σκιά του Παρθενώνα, δίνουν ραντεβού σι περιβαλλοντικές υποχρεώσεις τπς χώρας μας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι επιδιώξεις των μεγάλων χαλυβουργιών και το δυτικό όνειρο μιας στρατιάς παράνομων μεταναστών. Τσιγγάνοι κι Αλβανοί, δύο Ινδοί, ένας Τούρκος κι ένας 'Ελληνας, ο γέρος και το παιδί, τα πουλιά και τα κλουβιά, τα ψυγεία κι η μεταλλουργία, το κλεμμένο νερό και τα φλογισμένα πνευμόνια, ο μόχθος κι ο πλούτος, η περισυλλογή κι η ανακύκλωση, η λεηλασία των κτιρίων και η λεηλασία της ανθρώπινης ζωής, ζέστη καυτή και παγωμένο χιόνι που διαπερνούν τα σώματα των ηρώων και στοιχειώνουν το μυαλό των θεατών.

Πιο πέρα, ευθύβολη συνάντηση με το πύρινο έδαφος της πραγματικότητας, καθαρή αφηγηματική ματιά και σύνθεση μιας δεύτερης, άλλης πρωτεύουσας, ενός κόσμου ολόκληρου καλύτερα, άγνωστου κι υπαρκτού, δίπλα μας, μαζί και χωριστά. Στο έπος του σιδήρου, στο έπος της καθημερινότητας, στον καιρό της διεθνούς βαρβαρότητας, είτε φιλελεύθερης είτε σοσιαλιστικής, εύκολα οι τύχες των απόκληρων γίνονται ένα με τα παλιοσίδερα. Αποφεύγοντας τις παγίδες του ρεπορτάζ, της γραφικότητας και του συναισθηματικού εκβιασμού, με διάλογο σε πέντε γλώσσες, ήχους του δρόμου κι ελάχιστη μουσική, ο σκηνοθέτης επανέρχεται, ύστερα από το «Σπίτι του Κάιν», mo ώριμος και τολμηρός συνάμα, κερδίζοντας την γενική εκτίμηση και το βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ από την Πανελλήνια'Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου.

Φιλμ πολυδιάστατο στην εποχή του 3-D, η «Πρώτη Ύλη» περιέργως δεν συγκινεί την ετερόκλητη επιτροπή που προτιμάει την μαχόμενη δημοσιογραφία, τους πολεμικούς ανταποκριτές και το «Πεθαίνοντας για την αλήθεια» του Νίκου Μεγγρέλη  (γ' βραβείο), τα Εβραιόπουλα της Θεσσαλονίκης και τα «Φιλιά εις τα παιδιά» του Βασίλη Λουλέ (β' βραβείο), ενώ απονέμει το πρώτο βραβείο στον «Παγωμένο χρόνο» του Ηλία Ιωσηφίδη, που σπάζει το θέμα-ταμπού της κυπριακής τραγωδίας, μιλώντας για την προδοσία, τα λάθη, το παρασκήνιο, την ενοχή και την σιωπή, την απαξίωση των θυμάτων ή των πολεμιστών, αλλά πάνω απ' όλα για τους μεγάλους ξεχασμένους, όχι για τους νεκρούς στο πεδίο της μάχης μα για τους άλλους που επέστρεψαν στην πατρίδα, τους ζωντανούς νεκρούς στο πεδίο της ειρήνης και της λήθης, για όλους αυτούς των οποίων η ζωή κι ο αληθινός χρόνος σταμάτησαν εκεί και τότε, στην Κύπρο, τον Ιούλιο του 1974.

Τι σύμπτωση, με τον «Αττίλα» ξεκίνησαν, με το ανέκδοτο μικρού μήκους «Η Ειρήνη Παππά στην Κύπρο» τελείωσαν οι προβολές του φεστιβάλ, χάρη στο αφιέρωμα στον Μιχάλη Κακογιάννη. Αν η ταινία του Ιωσπφίδη μπορούσε να γίνει ένας «Ελαφοκυνηγός» αλά ελληνικά, η «Επιχείρηση Σωτηρία» της Λουκίας Ρικάκη δεν είναι μια «Φωλιά του κούκου», όσο ένας ύμνος στην μνήμη, στο ανθρώπινο κουράγιο και στην εικαστική παρέμβαση στον ιστορικό χώρο του νοσοκομείου που φιλοξένησε αντιστασιακούς και φυματικούς.
To φθινόπωρο καλπάζει κιόλας, αλλά η άνοιξη του ελληνικού ντοκιμαντέρ δεν έχει τέλος. ©

Πηγή: Ο κόσμος του Επενδυτή