"Ολη η λαγνεία του κόσμου..."

"Ολη η λαγνεία του κόσμου πάει στα λάχανα από έλλειψη συγχρονισμού των πόθων "

από την Παναγιώτα Μπίτσικα - Δημοσίευση: 15/12/1996
 

Αν και δυναμίτισαν τη φόρμα στη λογοτεχνία, στα εικαστικά, στην ποίηση, κατάφεραν να ανοίξουν έναν... κύκλο (οποία λεκτική αντίφασις!) δημιουργίας που ο χρόνος δεν τον έχει κλείσει ακόμη ­ ή σωστότερα ενώθηκε με άλλους κρίκους σημερινών αναζητήσεων. Οι υπερρεαλιστές και το κίνημά τους καθόρισαν τη σύγχρονη αντίληψη στη λογοτεχνία και στις τέχνες του 20ού αιώνα. Ενώθηκαν με τις σημερινές διαδρομές ζωής. Οι υπερρεαλιστές τέσσερα χρόνια πριν από το τέλος του αιώνα έρχονται στο προσκήνιο ελκυστικά και δελεαστικά. Εκατό χρόνια μετά τη γέννηση του Μπρετόν και 30 χρόνια από τον θάνατό του, το συχνά διφορούμενο αλλά εντυπωσιακό έργο των υπερρεαλιστών μοιάζει να ενώνεται με ψηφίδες ζωής του σήμερα. Στην πρώιμη περίοδο της δημιουργίας τους, το 1923, διανύοντας την ηλικία των 20 και 23 ετών, έκαναν διεισδυτικές έρευνες με κύριο άξονα τον έρωτα. Πίστευαν ότι ο έρωτας είναι η κινητήρια δύναμη κάθε δημιουργικής διαδικασίας, πηγή έμπνευσης και αποκάλυψης. Σήμερα, σε μια φάση έκπτωσης αξιών και κρίσης ιδανικών, δεν είναι τυχαίο που πολλοί αναζητούν τον επαναπροσδιορισμό τους μέσα από την τέχνη, όπως σε άλλες εποχές από την πολιτική.
Κάπως έτσι σκέφτηκε η σκηνοθέτις Λουκία Ρικάκη που αγκάλιασε και έκανε δικές της στιγμές υπερρεαλιστικής δημιουργίας, προσφέροντάς τες σε θεατρικό έργο στον «Φούρνο», ως τις 5 Ιανουαρίου, υπό τη σκέπη του τίτλου «Σουρεαλέρως». Ο έρωτας, η αγάπη, το σεξ και η δυναμική των σχέσεων σε μια πρωτότυπη παράσταση που εμπνέεται από το έργο των υπερρεαλιστών. Το κείμενο βασίζεται στις αποκαλυπτικές «Ερευνες των σουρεαλιστών για τη σεξουαλικότητα», που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στη Γαλλία και στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της έκδοσης των αρχείων των υπερρεαλιστών.

Εμείς ζητήσαμε από τη Λουκία Ρικάκη να απομονώσει φράσεις που για εκείνη έχουν μιαν αξία - μότο ζωής, που μαζί τους ταξίδεψε στον κόσμο των ιδεών, που βρήκε κομμάτια - καθρέφτη από το παρόν που βιώνει και βιώνουμε. Οι 20 καλύτερες σουρεαλ-φράσεις του έργου:

1. «Ενα μεγάλο γυάλινο φέρετρο διαφεντεύει πάντα το διπλό παιχνίδι του έρωτα και του θανάτου: η λίμπιντο» (Λουί Αραγκόν).

2. «Ολη η λαγνεία του κόσμου πάει στα λάχανα από έλλειψη συγχρονισμού των πόθων» (Λουί Αραγκόν).

3. «Κανείς δεν τολμά να προτείνει πλέον στην άπληστή μας απραξία τις απολαύσεις που δεν τολμά να απαιτήσει» (Λουί Αραγκόν).

4. «Θα νικήσουν οι συνασπισμένες δυνάμεις τού "γιατί όχι" και του "ζην οπωσδήποτε", θα είναι η τελευταία σταυροφορία πνεύματος» (Λουί Αραγκόν).

5. «Ο πιο ειλικρινής εραστής είναι ακόλαστος, το στόμα που κάθε λογής φιλιά έχει δοκιμάσει» (Ρομπέρ Ντεσνός).

6. «Μην ανησυχείτε. Σε όλες τις γωνιές παραφυλάνε μπάτσοι. Αλλά ο έρωτας μας κάνει αόρατους» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

7. «Η επιστροφή στις αρχές προϋποθέτει μια μεγάλη ψυχή που εμείς δεν διαθέτουμε» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

8. «Είμαστε υπήκοοι που κατασκευάζουν όπλα για να εμποδίσουν τον πόλεμο. Η επιστήμη χρησιμοποιείται για να παρατείνει τη ζωή των μελλοθανάτων» (Ρενέ Μαγκρίτ).

9. «Η Φύση δημιούργησε το καταφύγιο της τρέλας που προστατεύει από την αποπνικτική ατμόσφαιρα του σύγχρονου κόσμου» (Ρενέ Μαγκρίτ).

10. «Ολοι οι εχθροί μας είναι θνητοί. Ολοι οι παράδεισοι είναι τεχνητοί» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

11. «Η αιωνιότητα αρχίζει και τελειώνει στο κρεβάτι» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

12. «Μην κρατάς πάνω σου ό,τι δεν τραυματίζει τη λογική» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

13. «Ο σκοπός είναι να μην αφήσεις να χορταριάσουν πίσω σου οι δρόμοι του πόθου» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

14. «Τον καθρέφτη όταν σπάζεις που κοιταζόσουν, σκέφτεσαι ποιον τιμωρείς;» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

15. «Βρέξει χιονίσει, μόνη απόδειξη στο σταυροδρόμι ο άνθρωπος» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

16. «Ακόμη πιστεύω στο θεσπέσιο, όταν πρόκειται για τον έρωτα. Πιστεύω στην πραγματικότητα των ονείρων, στις ηρωίδες της νύχτας, στις ομορφιές της νύχτας, εκείνες που επιβάλλονται στις καρδιές και στα κρεβάτια» (Ρομπέρ Ντεσνός).

17. «Η ζωή που δέχομαι είναι το πιο τρομερό επιχείρημα κατά του εαυτού μου» (Ρενέ Κρεβέλ).

18. «Ο αμοιβαίος έρωτας είναι ο μόνος που καθορίζει τον ολοκληρωτικό μαγνητισμό, που πάνω του τίποτε δεν μπορεί να έχει εξουσία, που κάνει τη σάρκα να είναι ήλιος και λαμπερή σφραγίδα πάνω στη σάρκα, το πνεύμα να είναι πηγή που αναβλύζει για πάντα, αναλλοίωτη και πάντα ζωντανή» (Αντρέ Μπρετόν και Φιλίπ Σουπό).

19. «Ευτυχισμένος όποιος για να αγαπηθεί του είναι αρκετό να αντιμετωπίσει αλύγιστος κινδύνους φοβερούς και έχει πάντα την ψυχή και την καρδιά πιστές, γιατί τον έρωτα και τα βάσανά του διέπει κάτι το μοναδικό» (Ρομπέρ Ντεσνός).

20. «Θα ήθελα να σ' έχω στην αγκαλιά μου για να ξέρω αν υπάρχω» (Πολ Ελυάρ).